Υπάρχουν επιχειρήσεις που «μετρούν» τον χρόνο μόνο με επετείους. Και υπάρχουν κι εκείνες που τον τιμούν στην πράξη, προστατεύοντας ό,τι τον συμβολίζει. Η πρωτοβουλία του κοσμηματοπωλείου Πανίδης για τη συντήρηση και την ανάδειξη του ιστορικού μηχανισμού του Ρολογιού της Ελευσίνας ανήκει ξεκάθαρα στη δεύτερη κατηγορία. Δεν μιλάμε για μια απλή χορηγία.
Μιλάμε για μια κίνηση με βαθιά σχέση με την πόλη, αλλά και με το αντικείμενο στο οποίο ο οίκος Πανίδης έχει μακρόχρονη επαγγελματική παρουσία. Όταν δουλεύεις επί δεκαετίες με το κόσμημα και το ρολόι, δεν βλέπεις τον χρόνο σαν κάτι αφηρημένο. Τον πιάνεις στα χέρια σου. Τον σέβεσαι. Και κάπως έτσι, η απόφαση να φροντίσουν «την καρδιά» του Ρολογιού της Ελευσίνας μοιάζει φυσική συνέχεια της ίδιας τους της ιστορίας.
Ένα τοπόσημο με μια σπάνια «καρδιά»
Το Ρολόι της Ελευσίνας δεν είναι απλώς ένα σημείο αναφοράς στον αρχαιολογικό χώρο. Είναι ένα σύμβολο, που κουβαλά μέσα του έναν μηχανισμό υψηλής τεχνικής αξίας. Έναν μηχανισμό που, για δεκαετίες, χρειαζόταν κούρδισμα κάθε 12 ώρες. Αυτό από μόνο του λέει πολλά, γιατί θυμίζει πόσο «χειροποίητη» ήταν κάποτε η σχέση μας με τον χρόνο, πόσο συνδεόταν με την καθημερινή φροντίδα και την ανθρώπινη παρουσία.
Ο πύργος όπου φιλοξενήθηκε ο μηχανισμός ανεγέρθηκε το 1924, με πρωτοβουλία του τότε μορφωτικού συλλόγου νέων Ελευσίνας. Ο αρχικός μηχανισμός, ελβετικής τεχνολογίας, αγοράστηκε το 1911 από την Ελβετία από τους αδελφούς Βασιλείου. Σύμφωνα με όσα έχουν αναφερθεί για τη σπανιότητά του, θεωρείται ο δεύτερος σπανιότερος μηχανισμός στον κόσμο μετά της Οξφόρδης, που λειτουργεί με την αρχή της βαρύτητας. Και υπάρχει κάτι ακόμη εντυπωσιακό, πρόκειται για το μοναδικό μοντέλο στον κόσμο, για τον τύπο του, που προβλέπει χτύπο ανά τέταρτο.
Σύμφωνα μάλιστα με το ΦΕΚ. 337/Δ/10.6.2021, τόσο ο Πύργος του Ρολογιού, όσο και ο κινητός μηχανολογικός εξοπλισμός του ρολογιού έχουν χαρακτηριστεί ως νεότερα μνημεία και συγκαταλέγονται στη λίστα με τα σύγχρονα μνημεία της χώρας.
Το 1999 ο μηχανισμός αντικαταστάθηκε από ηλεκτρονικό. Από τότε, ως νεότερο μνημείο, φυλάσσεται στο Δημαρχείο. Και εδώ ακριβώς ξεκινά το μεγάλο «στοίχημα», να μην μείνει ένα σπάνιο κομμάτι ιστορίας κλειστό σε έναν χώρο, αλλά να αποκατασταθεί σωστά και να παρουσιαστεί όπως του αξίζει.
Η χορηγία συντήρησης, μια υπόσχεση με όνομα
Η οικογένεια Πανίδη ανέλαβε τη συντήρηση και την ανάδειξη αυτού του ιστορικού μηχανισμού, ως φόρο τιμής στη μνήμη του αείμνηστου Στέλιου Πανίδη. Η κίνηση αυτή δεν στέκεται μόνο στην “αγάπη για την πόλη”. Κουβαλά και μια πολύ συγκεκριμένη παρακαταθήκη.
Όπως έχει ειπωθεί, ο Στέλιος Πανίδης υπήρξε μέλος της εμβληματικής «Ομάδας των Πέντε», των ανθρώπων που με το όραμά τους γέννησαν τον θεσμό των Αισχυλείων. Για όσους γνωρίζουν την Ελευσίνα, αυτή η αναφορά δεν είναι λεπτομέρεια. Δείχνει έναν άνθρωπο που δεν έβλεπε τον πολιτισμό ως «εκδήλωση», αλλά ως κομμάτι της ταυτότητας της πόλης.
Τον Φεβρουάριο του 2023, ο Δήμος Ελευσίνας αποδέχθηκε επίσημα τη χορηγία της οικογένειας. Ο στόχος είναι ξεκάθαρος, η πλήρης αποκατάσταση του μηχανισμού, ώστε να εκτεθεί σε ειδική προθήκη ως μουσειακό έκθεμα, προσβάσιμο σε κάθε πολίτη.
Γιατί αυτό ταιριάζει τόσο πολύ με τον οίκο Πανίδη
Υπάρχει κάτι σχεδόν ποιητικό εδώ. Ένα κοσμηματοπωλείο, που επί χρόνια βρίσκεται δίπλα στις πιο σημαντικές προσωπικές στιγμές των ανθρώπων (αρραβώνες, γάμους, δώρα ζωής), επιλέγει να στηρίξει και μια συλλογική στιγμή μνήμης. Κι αυτό το κάνει μέσα από το πιο «δικό του» σύμβολο, τον χρόνο.
Η μακρόχρονη επαγγελματική πορεία στον χώρο του κοσμήματος και του ρολογιού δεν σημαίνει μόνο εμπειρία στην αισθητική. Σημαίνει κατανόηση της λεπτομέρειας, σεβασμό στη μηχανική ακρίβεια, και μια βαθιά σχέση με την έννοια της συντήρησης. Γιατί ό,τι έχει αξία, είτε είναι ένα οικογενειακό κειμήλιο είτε ένας σπάνιος μηχανισμός ρολογιού, δεν το αφήνεις να «σβήσει». Το φροντίζεις, για να συνεχίσει να υπάρχει, να λειτουργεί, να θυμίζει.
Και κάπως έτσι, η πρωτοβουλία της οικογένειας Πανίδη δεν δείχνει απλώς κοινωνική ευαισθησία. Δείχνει συνέχεια. Από γενιά σε γενιά, από τέχνη σε τέχνη, από την προσωπική μνήμη στη δημόσια ιστορία.
Ένας μηχανισμός που πρέπει να ξαναμιλήσει
Η πλήρης αποκατάσταση και η έκθεση του μηχανισμού σε προθήκη ως μουσειακό έκθεμα έχει μια απλή, ανθρώπινη αξία. Επιτρέπει σε όλους μας να δούμε από κοντά πώς «δούλευε» ο χρόνος κάποτε. Να σταθούμε μπροστά σε ένα αντικείμενο που δεν είναι απλώς παλιό, είναι σπάνιο, τεχνικά ξεχωριστό, και άρρηκτα δεμένο με την ιστορία της Ελευσίνας.
Αυτό είναι το πραγματικό αποτέλεσμα μιας τέτοιας πρωτοβουλίας. Δεν μένει μόνο στην αποκατάσταση ενός μηχανισμού. Ανανεώνει τη σχέση μιας πόλης με τη μνήμη της. Και όταν πίσω από αυτό βρίσκεται ένας οίκος με μακρόχρονη παρουσία, που ξέρει τι σημαίνει χρόνος, ακρίβεια και φροντίδα, η πράξη αποκτά ακόμη μεγαλύτερο βάρος.
Πλούτωνος 2, Ελευσίνα, Τηλ.: 210 5546979, Εmail: [email protected], www. panidisjewellery.gr
">
">
">
">
">
">
">